“HAPPY FEAST DAY!”
“SOLEMNITY OF THE FEAST DAY OF STS.PETER & PAUL”
“HAPPY FEAST DAY!”
Hkristu hta tsawra Hkungga ai nu wa hpunau ni Ndai laban gaw san petru hte san pawlu a poi nhtoi laban rai nga ai dai majaw shawng nnan e san petru hte san pawlu a mying hpe hkam la da sai ni yawng hpe happy feast day ngu nna shawng shakram dat lu nngai.
Tsaban Mali e Constantinople mare na San Pra ai John Chrysostom hkaw tsun ai mungga hta, si mat sai ni yawng bai hkrung rawt wa ai shaloi, Roma mare hta gara hku byin wa na hpe myit htuk htak let shingran mu lai wa ai rai nga ai. Roma mare a “myi lahkawng” ngu na gaw Hkristan makam masham hpe hpaw ninghtan wa ai San Petru hte San Pawlu yan a ngam nga ai hkum sawp moi mang ni re ngu ka da lai wa ai. “Ndai shara kaw nna Pawlu hte Petru rawt wa na ra ai.” Nga nna tsun lai wa ai. “Dai ningmu hpe bai myit yu ga, Roma mare hta mu lu na mau hpa shingran hpe ngai hkrit tsang ai hte hpring chyat nga shangun ai,” nga nna matut ka da lai wa ai.
Roma mare gaw teng sha chyoi pra ai hte martyr ngu na nawku hpung share shagan ni a mare rai nga tim, de a manu dan dik ai sutgan hte kam hpa shara gaw Hkristu a malai San Petru hte maigan masha ni a kasa ngu na San Pawlu yan rai nga ai. Roma Hkristan ni gaw moi prat kaw nna shanhte a lup ni hpe makawp maga nna hkungga lara di lai wa ai.
Petru gaw, Hkristu kawn Shi a nawku hpung a npawt nhpang tai na matu lata la hkrum lai wa ai Galile myusha yawna a kasha Simon rai nga ai.
Simun a madung ahkyak ai lam hpe madi madun na matu, anhte a Madu gaw shi hpe mying lahkawng ngu na KEPHAS (Grik ga hku “Petros”, “lung hkrung “) ngu ai mying hpe pyi jaw da lai wa ai rai nga ai. Petru gaw shinggyim masha re majaw n-gun kya ai lam law law nga lai wa tim, Hkyela Madu gaw ndai myit ja ai Yuda myu sha nga hkwi ai wa a myit masin hta san seng ai mai kaja ai lam hte sadi dung ai lam ni hpring nga ai hpe mu ya lai wa ai.
Chyum Laika hta shi hpe ningbaw hku nna lata san da ai sha n-ga, Yesu a hpang hkan ai ni mung dai lam hpe chye na hkap la nga ai lam hpe sakse hkam da ai hpe mu lu ai.
Chyum Laika hta San Petru gaw shi a hpang na prat a lam hpe loi mi sha tsun da nga ai. Shi a shawng na laika hpe Roma mare kaw AD 67 daram hta ka lai wa ai, dai laika a jahtum daw hta, “Babelon na nawku hpung masha ni hpe shakram dat nngai,” nga nna ka da ai hpe mu lu ai.
Dai aten hta moi na Babelon mare (Mesopotamia mungdan hta) gaw, n hkru n kaja ai mare kaba rai nga ai tim, Roma mare hpe de a kaba ai hte n hkru n kaja ai lam ni a majaw, “Babelon” ngu nna shamying lai wa ai mung rai nga ai hpe chye lu ai.
San Petru Roma de du wa ai ten shawng na htung lailen hpe moi na chyum laika hta n lawm ai hku tsun da ai lam law law naw nga ai. Protestant Reformation ngut ai hpang she, Wa Sarabyin a daru magam arawng aya hpe shayawm mayu ai makam masham laika ka sara ni gaw, San Petru a Roma mare hta nga nga ai lam hpe san jep hpang lai wa ai rai nga ai..
San Petru Nawku Htingnu npu kaw lai wa sai shaning ni hta htu shaw la ai lam ni hta, San Petru a Roma mare hta nga lai wa ai lam hte seng nna moi na chyum laika ni a sakse ni hpe madi madun ya lai wa ai.
Dai nrut nra ni hpe mu tam ai gaw shi a nrut nra ni rai yang she rai na re (nrut nra langai hte langai bung chye ai), raitim, labau sawk sagawn ai ni gaw moi na San Petru a lup hpe sakse madi madun da ai hte, dai makau na bunghku ni hta shi hta akyu hpyi da ai laika ni hpe mung ka tawn da ai hpe mu lai wa ai. Ndai sawk sagawn ai lam ni gaw, kasa ni a ningbaw wa rai nga ai San Petru gaw, n law htum Nero hkawhkam a aten (AD 64-68) hta Roma mare kaw nga lai wa ai hte, Hkristan langai hku nna wudang hta jen da hkrum lai wa ai ngu ai moi na htunglai hpe masat shagrin ya lai wa ai rai nga ai.
Shi gaw Hkristu a hpang hkan nna lup singhku de sa na hpe hkrit ai majaw, Hkristu zawn bung pre ai hku si na matu n ging dan ai ngu hkam la let, udang hpe gin htang hku jung nna jen sat na matu hpyi shawn lai wa ai hpe mu lu ai.
San Pawlu bai rai yang gaw Roma mare de du hkawm ai lam hte dai kaw rim hkrum ai lam ni hpe grau sanglang ai hku hkai dan da ai hpe mu lu ai. Shi mung Chyoi pra ai Mare hta san pra ai masha tai wa ai.
Shi gaw Roma mungchying sha re majaw, wudang hta jen da hkrum ai kaw na lawt lu ai, raitim nhtu hte shi a baw daw kau hkrum lai wa ai hte “nawku hpung a share shagan ngu na jan mau ” hpe hkam la lai wa sai rai nga ai.
Moi na Roma htunglai hta shi si ai shara hpe ya e (Tre Fontane ) ngu shamying ai shara hta tawn da nna, ya gaw Trappist Jau ni a nawku htingnu nga ai shara hta rai nga ai.
Shi a moi mang hpe mare makau na Via Ostiense lam ntsa na lup sung hku de htawt sit da ai hpe chye lu ai. Shawng daw na Hkristan ni gaw, San Pawlu a lup ntsa e, San Petru hte bung ai lup sung hku kaji langai hpe gap da lai wa ai. Tsaban 4 hta shawng nnan na Hkristan hkawhkam Constantine gaw dai lup ntsa e Nawku Jawng langai mi gaw gap da lai wa ai. San Petru hte San Pawlu yan gaw Nero hkawhkam a lak htak hta n bung ai nhtoi hku nna si lai wa sai raitim, June 29 ya shani hta gaw shan hpe rau hkungga lara di ai poi nhtoi hpe masat galaw nga ga ai re.
Sarabyin a tara shang laika buk ni hta, Roma mare na saradaw ginwang ni hpe “Apostolic See” ngu nna tsun da ai. Kaga kasa ni kawn gaw gap da ai nawku hpung ni n nga ai majaw n rai nga ai, ndai kasa kaba lahkawng nan Roma Nawku hpung a npawt nhpang hpe gaw gap da ai majaw rai nga ai.
Dai majaw, Wa Sarabyin a dazik ni hta kasa lahkawng a sumla ni hpe galoi mung shakap da ai hte, Wa Sarabyin ni gaw tara shang laika buk ni hta “chyoi pra ai kasa ni” a laksan karum shingtau lam hpe galoi mung hpyi nem nga ma ai.
Ndai bat na Kabu Gara Shiga hta, Yesu gaw Meshia rai nna, hkrung nga ai Karai Kasang a Kasha re lam Petru yin la lai wa ai. Anhte mung rau sawn yu nga ga:
1) Yesu gaw Meshia rai nga ai, hkrung nga ai Karai Kasang a Kasha mung rai nga ai.
Petru gaw Yesu hpe myihtoi ni tau hkrau tsun da ai, aten na na myit mada da nga ai Meshia re ngu yin la ai. bai nna Yesu gaw hkrung nga ai Karai Kasang a Kasha re ai hpe yin la ai. Shi gaw si mat ai, asak n rawng ai shut shai ai hpara ni hte shai ai, hkrung nga ai Karai Kasang a Kasha nan rai nga ai. Hkrung nga ai Karai Kasang a Kasha re majaw, Yesu hta mung Karai Kasang a shingra maka (nature) rawng nga ai.
Shi tsun ai gaw, “Nye Wa ngai hpe jaw ai gaw, yawng hta grau kaba nga ai. Nye Wa a lata hta na kadai mung kashun la ya lu na n rai. Ngai hte nye Wa gaw langai sha rai nga ga ai” (Yawhan 10:29-30). Petru a ndai makam masham gaw shinggyim masha a n-gun atsam hte n rai, Karai Kasang e shadan dan ai lam mahtang rai nga ai.
**Yesu gaw ahkrung nga ai Karai Kasang a kasha Meshia rai nga ai.** Ndai makam masham hpe yin la ai rai yang dai makam masham hte maren asak hkrung nna htani htana asak lu la na rai nga ai. Yesu ndai mungkan ga de du sa wa ai shaloi, shi a hpung shingkang hpe makoi magap da ai raitim, dai makoi magap da ai hku nna mu lu ai ni gaw, Kawa a Kasha shingtai a hpung shingkang hpe mu lu nga ai.
“Madu Yesu Hkristu e, nang gaw ahkrung nga ai Karai Kasang a Kasha Meshia rai nga ndai” ngu nna Hkristu hpe hkungga lara di ai, kam sham ai hte nawku daw jau ai myit hte shi madu kaw sit sa nga ga.**
2) Yesu gaw nni nkri hkrum ai Meshia sha n rai, hpung shingkang rawng ai wa mung rai nga ai.
Yesu gaw shi a sape ni hpe chyahkring hkring ga san san lai wa ai lam gaw, shanhte a makam masham teng ai n teng ai hpe chyam yu na matu sha n-ga, shanhte hta nga ai shut ai ningmu ni hpe shading sharai ya na matu mung rai nga ai. Hkristu a hpang hkan nang ai shaloi, sape ni gaw hpung shingkang arawng sadang hte hpring tsup ai mungkan hpe myit mada nga ma ai. Yesu gaw shanhte uphkang na mungdan hpe gaw gap ya na hpe myit mada ma ai. Yesu gaw shi hkum shi gaw Meshia re ngu Ai lam shanhte kam ai hpe shangang shakang ya tim, maga mi de shanhte n chye nchyang ai lam ni hpe shading sharai ya lai wa ai. Shi gaw nni nkri hkrum nga ai Meshia re ai lam shanhte hpe tsun dan lai wa ai.
Yerusalem mare hta, salang ni, hkinjawng agyi ni hte laika ka ai sara ni a lata hta nni nkri law law hkrum na hte sat kau hkrum na lam tsun lai wa ai. Chyoi pra ai Yerusalem mare hta sha Karai Kasang hpe hkungga nawng jau ya ai, Yesu hpe mung Karai Kasang a matu sagu hkungga hku nna nawng jau na rai nga ai.
Raitimung Yesu a asak hkrung lam gaw shi a si hkam ai hte htum mat ai lam n rai nga ai Shi a hkrung rawt ai lam hte rau nnan bai hpang wa na rai nga ai. Masum ya ngu na nhtoi hta bai hkrung rawt wa na re. Bat manga ya shani gaw shi a prat hta na ga laika langai sha rai nga ai.
dai gaw Easter Laban shani hta hkrung rawt ai lam hte matut manoi galaw Ai lam rai nga ai . Nni nkri hkrum ai gaw Hkristan ni a prat hta htum mat ai lam n rai nga ai. Anhte nni nkri hkrum ai shaloi Hkristu a Udang hpe yu nna, hkrung rawt ai lam gaw wudang hta jen da hkrum ai hpang hkan nang ai zawn, kabu gara ai lam mung anhte a nni nkri hkrum ngut ai hpang hkan nang na re ngu ai hpe kam sham ra ga ai.
Akyu hpyi saga oh hpan madu karai kasang e chyeju mahakra matu chyeju dum ai hte nang wa hpe grau nna kam sham tsawra chyechyang lu ai hte nang wa a kabu gara shiga hpe anhte a sak hkrung lam hta hkaw tsun sak se hkam lu na matu ra kadawn nga ai myit yan marai hte n gun atsam chyeju ni hpe mung jaw ya rit anhte a madu hkristu a marang e hpyi nyem nga ga ai.
Hkristu hta tsawra hkunggga ai kanu kawa tara hkaw sara ni hte nu wa hpu nau ni e ndai laban gaw san pra ai peter hte pawlu a poi nhtoi lanban rai nga ai
Hti Ang Ai Ja Chyum Mungga Ni Gaw ;
Chyum Mungga Daw ( I ) Kasa Laikaa 12: 1-12
Chyum Mungga Daw ( II ) 2Tt 4: 6-8, 17-18
Kabu Gara Shiga : Mtt 16: 13-19
Ndai jachyum mungga ni hpe hti nna myit sumru yu let hpawt ni na nawku daw jau lamang ni hpe woi nga ga law.