(15th Ordinary Sunday, Year C), 2025
PRANWAN LADAW LABAN (15), C SHANING
(15th Ordinary Sunday, Year C)
Hkristu hta tsawra hkungga ai nu wa hpu nau ni ndai laban gaw pran wan ladaw hta laban 15 rai nga ai.
**Shiraram Sharan Gupth** gaw mying gumhkawng ai Hindi ga shagawp sara langai rai nga ai. Shi gaw shinggyim nga pra masa hte makam masham lam hpe gram sharai ya ai wa mung rai nga ai. Shi gaw “Untouchability” ngu ai n hkru n kaja ai lam hpe shi a laika hku nna gasat gala la ai lam galaw lai wa ai. Shi a “The desire for a Flower” ngu ai ga shagawp hta, nawku hpung kata makoi nga ai wuhpung wuhpawng garan ginhka ai lam a n kaja ai akyu ni hpe shadan shadawng lai wa ai.
Ga shagawp hta, **Sukhya ** ngu ai rusai kaji ai (n mai hkra ai) amyu bawsang kaw na num kasha langai mi gaw grai machyi sawng nga ai. Nawku htingnu kata hta sak jaw da ai nampan hkungga hpe lu la yang, shi bai mai tsai wa na hpe tsep kawp kam da ai. Shi a ra sharawng ai lam hpe kawa hpe tsun dan lai wa ai. Raitim, shi a kawa gaw, amyu rusai kaji kaw na re majaw, nawku htingnu de n lu shang ai.
Shanhte a mungdan shanglawt garai nlu shi yang, amyu rusai lawu tsang na ni nawku jawng de shang ai lam gaw tara tawt lai ai hte mara rai nga ai. Raitim Si wa hkyen ai shi a shayi sha a ra sharawng ai lam hte shinggyim wuhpawng kata na pat hkum da ai lam a lapran garan ginhka na matu myit ung ang hkrum ai kawa gaw, dawdan lam langai mi hpe galaw lai wa ai. – dai nampan hpe sa la na kun, n la na kun ngu myit let. Hpang jahtum, shi a shayi sha hpe tsawra ai myit gaw, ari jaw hkrum na hkrit myit hpe dang kau nna, nawku jawng de sa na matu dawdan lai wa ai. Dai galu kaba dam lada ai nawku htingnu gaw bum ntsa e gap da ai rai nga ai, du wa na poi a matu yaw nna grau tsawm dik ai nampan hpe hkungga jaw ai hte, nsam amyu myu lawm ai pyengdin ni hte dai shara hta htoi tu nga ai.
Nawku htingnu de du sa wa ai, nawku sa ai ni mung kabu gara let Karai Kasang hpe shakawn nga ai nsen hpe na ai: “Yubak kap ai ni hpe hkye hkrang la nna, yubak mara ni hpe jahten kau ya ai Nu e, nang hpe anhte shagrau hkungga ga ai.” Ngu ai nsen hpe na hta na nna Hkrit kajawng nga ai, shi gaw, nawku sa ai ni hte rau, gau ngwi ngwi rai shang lawm nang let, nawku htingnu kata de shang lu nna Karai Kasang hpe nawku na matu (darshan) shakut let, sara kaw nna prasad (akyu hpyi hkungga) galaw nga ai ten karai kasang a nampan hpe lu la na matu shakut lai wa ai. sara wa kawn hkungga sak jaw da ai nampan lu la ai ten du hkra kadai mung n chye ai raitim, chyoi pra ai shara kaw nna pru wa ai shaloi, shi hpe masha law law gaw “nli n gat ai wa” ngu nna dum nga ma ai.
Nawku htingnu hta nawku ai masha ni gaw, Dawi gaw nawku htingnu kata e n san seng ai wa re ngu nna ninghkap marawn ma ai. Shanhte gaw shi hpe rim la nna Balik ni hpe ap kau ai. Balik ni gaw shi hpe tara rung de tang madun ai shaloi, tara rung gaw shi hpe mara nga ai ngu jeyang nna, sanit ya tup htawng jahkrat kau ai. Jinghku jingyu ni n chye ai sha sanit ya tup htawng kata hta nni nkri hkam lai wa ai. Sanit ya na ai hpang nta de bai wa ai shaloi, si mat sai shi a shayi sha a hkum sawp hpe wan nat nga ai hpe wa mu ai. Nawku jawng (sh) nawku htingnu langai ngai shinggyim masha hku n galaw yang, Karai Kasang pyi dai shara hte tsan gang mat na re. Nawku jawng langai (sh) nawku htingnu langai a tengman ai lam gaw, matsan mayan, ra kadawn nga ai ni hpe matsan dum lama ai lam madun lu ai nlu ai hku na chyam yu ra ai.
Sut su ai ni hte arawng aya lu ai ni a matu nawku hpung hpe woi awn na matu loi dik na re. Dai zawn re ai nawku jawng ni gaw, wuhpung wuhpawng (institution) ni tai wa tim, Karai Kasang a chyeju lwi ai lam ni n rai mat nga ai. Yesu gaw hkye la madu sha n-ga, shinggyim nga pra masa hpe gram sharai lajang ya ai wa mung rai nga ai. Ndai bat na Kabu Gara Shiga hta, “Kaja ai Samari masha” ngu ai ga shadawn hte tsun da nga ai. Ndai ga shadawn gaw grai ahkyak ai hte tang du ai ga shadawn langai mung rai nga ai. Dai ni na ten hta, nawku hpung mying lang nna garan ginhka ai lam, n tara ai lam ni hpe tawt lai nga ai. Dai ni e anhte gaw ndai ga shadawn hte la kap nna Yesu gaw grai gwi hkrim ai shinggyim nga pra masa hpe gram sharai ya ai wa sha n ga hkye hkrang la ai Madu re ai lam hpe bai sawn yu nga ga. Ndai ga shadawn gaw Yesu hte seng nna mu mada lu ai lam mali hpe tsun mayu ai.
1) Yesu gaw Lachyen ginhka Ai n ju ndawng ai lam n nga ai
Yuda masha ni hte Samari masha ni gaw prat tup hpyen hku nna nga lai wa ai. Chyum Laika hta Yuda masha ni gaw Samari masha ni hte hpa mung n galaw na hte Samari masha ni gaw ahkaw ahkang lu yang, Yuda masha ni hpe jahpoi asawng nna, prat hpe yak hkak shangun lai wa ai lam tsun da ai. Luka a Kabu Gara Shiga hta anhte hti lu ai lam langai mi hta, Yesu hte shi a sape ni Yerusalem mare de sa wa ai shaloi, Samari mare hku lai ra ai. Samari masha ni Yesu hte sape ni hpe ninghkap nna n hkap la lai wa ai. Dai hpang, Shi a sape lahkawng ngu na Yaku hte Yawhan gaw, “Madu e, sumsing lamu kaw nna wan yu hkrat wa shangun nna, shanhte hpe hkru kau na matu, anhte hpe akyu hpyi shangun mayu ai kun?” Ngu nna pi san lai wa ai rai nga ai.
Yesu gaw Samari masha ni a kyang lailen a majaw teng sha hkra machyi ai raitim, Shi a mau hpa lam gaw, shanhte hpe galoi mung n ju n dawng ai lam n nga ai. Dai ni na Kabu Gara Shiga hta, tara sara langai mi Shi hpe san ai shaloi – htingbu ngu ai gaw kadai rai ta, Yesu gaw Yuda hkinjawng hte Lewi masha ni htan grau ai hku nna, kaja ai hte matsan dum myit rawng ai samari masha hpe htingbu kaja a kasi ningli hku nna tsun dan lai wa ai. Yesu gaw Samari masha ni a nyet hkrum lai wa ai; Shi mung shanhte hpe jahpoi asawng mai galaw ai. Raitim De a malai, shanhte hpe shakawn shagrau nna, prat ban shagu a matu tsawra myit hte matsan dum lama ai lam a kasi ningli hku nna shingdaw da lai wa ai.
2) Yesu gaw Htung lailen hpe lai di kau ai
Yesu gaw htung lailen ni hpe n tara ai hku n gyit da ai. Gara nawku htung hta raitim, htung lailen ni gaw ahkyak nga ai; nawku daw jau ai lam hpe loi ai hte hkrang shapraw ai hku galaw ya ai. Raitim shanhte gaw absolute n re. Shanhte kaja ai hte matsan dum lama ai hpe ninghkap ai shaloi, Shi gaw dai htung lai ni hpe tawt lai kau ya ai. Hkinjawng wa hte Lewi masha yan gaw, awu asin byin na hpe hkrit ai majaw, ndai bat na ga shadawn hta hkala nba hkrum sha nga ai wa hpe karum ai lam hta hkrat sum mat ai. Hpa majaw nga yang Hkinjawng wa hte Lewi masha gaw, awu asin byin na hpe hkrit lai wa ai. Bu Hkawm Laika hta, “Masha langai ngai a moi mang hpe hkra ai wa gaw, sanit ya tup n san seng ai wa rai nga ai (19:11)” nga nna tsun da nga ai. Hkinjawng wa hte Levi masha yan gaw hkala nba hkrum nga ai wa lama na si taw yang shan yan gaw awu asin byin wa na hpe hkrit ai majaw, shi hpe n karum lai wa ai. Samari masha hta mung dai zawn pat shingdang da ai lam nga ai raitim, hkala nba hkrum ai wa hpe karum na matu Shi gaw pat shingdang ai lam ni hpe lai di kau ai. Shi gaw hkala nba hkrum nga ai wa kadai re ai hpe n san ai sha, shi hpa ra kadawn nga ai hpe mahtang san lai wa ai. Yesu a matu shinggyim masha ni a ra kadawn ai lam gaw htung lailen ni hta grau ahkyak nga ai.
3) Yesu gaw htingbu wa hte seng ai lachyum nnan hpe bai tsun dan ai
Yesu kawn Htani htana asak lu la na lam hte seng nna Chyum Laika hta hpa tsun da ai ngu ai ga san hpe htai ai shaloi, tara sara wa gaw, “Na a Madu Karai Kasang hpe na a myit masin mahkra hte, na a wenyi mahkra hte, na a n-gun mahkra hte, na a myit mang mahkra hte, na a htingbu wa hpe na a hkum hte maren tsaw ra lu na ndai,” nga nna tsun da ai nga nna htai lai wa ai. Yuda masha ni a matu htingbu wa ngu ai lachyum gaw, Yuda manang ni hte Yahweh karai kasang hte ga shaka da ai maigan masha ni hta sha madung tawn tsun da ai (Jaw Jau 19:34).
Kaga masha ni hpe htingbu wa hku ngu nna lachyum hta n lawm ai majaw, shanhte hpe tsawra n ra ai ngu hkap la da ai. Talmud (Commentaries on the Mishna) hta lawm ai Yuda ni gaw, sumla nawku ai ni (maigan masha ni) hpe hkrit tsang hpa byin wa na aten hta n mai hkye la ai, n tara ai hku kam sham ai ni hte makam masham htak mat ai ni hpe pyi dai de woi shang wa na ngu ai hpe Yuda masha ni hpe matsun da nga ai. Hkinjawng wa hte Lewi masha wa gaw, ndai wa kadai re ai hpe mung, gara hku nna dai shara kaw taw nga ai hpe mung n chye ai majaw, hkala nba hkrum ai wa hpe n karum ai sha lai kau da ai rai nga ai. Lama na Shi gaw maigan masha rai taw yang, shi hpe karum ai a majaw dai zawn hkrit tsang ra ai lam ni hpe Hpa majaw hkam la na kun? Ngu nna Shan yan myit lai wa ai majaw rai nga ai.
Yesu a matu, ra kadawn nga ai kadai mung, htingbu wa rai nga ai. Bai nna, kaga masha ni hpe matsan dum ai myit madun ai wa gaw htingbu kaja re ai hpe sakse madun da nga ai. Yesu gaw htingbu ngu ai hpe ningmu gyip ai lachyum Sha praw hkap la ai hpe tawn kau nna, ra kadawn nga ai wa ngu nna lachyum shaleng da lai wa ai. Yesu a matu dai zawn re ai masha hpe karum na lit langai sha n rai, tsawra myit madun ai lam mung rai nga ai nga nna tsun lai wa ai.
4) Yesu gaw Htani Htana Kaja Ai Samari Masha Re
Shinggyim masha ni yubak mara a majaw hkala nba hkrum nna si wa na aten hta, Kaja ai Samari masha Yesu gaw ndai mungkan ga ntsa e nga nna, anhte a hkala nba ngu na ana ni hpe shamai ya ai. Samari masha wa shi a gumhpraw jai lang nna hkala nba hkrum ai wa hpe yu lanu lahku ai zawn, Yesu mung Shi a asai hpe ru kau ai hku nna, anhte hpe yubak mara kaw na hkye la ai. Shi gaw anhte hpe shi hkum nan yu lajang ya ai sha n-ga, Samari masha wa hkala nba hkrum ai wa hpe manam jarawp madu a lata de ap ya ai zawn, Shi lahkawng lang bai du sa ai aten du hkra anhte hpe yu lajang na matu, Nawku hpung a lata hta ap da ya lai wa ai.
Tsawra ai hpunau nauna ni e, anhte gaw yubak mara a majaw hkala nba hkrum ai shaloi, anhte hpe shamai shatsai ya na matu sumsing lamu kaw nna yu hkrat wa ai Dai Hkyela Madu Yesu hpe chyeju dum shakawn nga ga law.
CHYUM MUNGGA DAW NI:-
Tara Jahprang 30:10-14 …… Mawshe shawa masha ni hpe shadum jahprang ai hta, Karai Kasang hkang da ai tara ni gaw tsan ai kaw nga ai n rai; nang hte htep rai nga ai, na a n-gup hta mung, na a kraw lawang hta mung, rawng nga lit dai.
Kolose 1:15-20… Nawku Hpung gaw Hkristu a hkum hkrang rai nga nna, Shi mahtang de a abaw rai nga ai.
Luka 10:25-37 …… Yesu gaw kaja ai Samari masha langai mi a ‘Ga Shadawn Maumwi’ hpe tsun dan ai.