Tara rap ra ai lam a shingra tara (Nature of Justice)
Tara rap ra ai lam a ningmu
Laika ka ai ni gaw tara rap ra ai lam hpe myit hkrum ai lam n nga ma ai & kalang lang grai shai ai lam ni nga ai. Raitim, tara rap ra ai lam a arawn alai masum hpe myit hkrum ma ai.
1st: tara rap ra ai lam gaw shinggyim nga pra masa (social norm) rai nga ai, ngu ai gaw, masha langai hte langai galaw ai lam hta lam madun,matsun ya ai lam rai nga ai.
2nd: tara rap ra ai lam gaw, sat lawat langai hpe tara rap ra ai ngu jeyang ai gaw, dai sat lawat hpe myit hkrum ai lam hpe madun dan ai, myit hkrum ai lachyum re.
3rd: Tara rap ra ai lam gaw, sat lawat langai ngai hpe tara rap ra ai ngu jeyang ai shaloi, dai hte bung ai masa hta nga ai masha langai mi mung dai zawn sha galaw ra ai ngu ai hpe tsun mayu ai.
Garan gachyan ai tara rap ra lam (Distributive Justice)
Wuhpung wuhpawng langai hte shi a hpung kata na masha ni a lapran na matut mahkai lam hpe tara shang galaw ya ai. Dai gaw, akyu ara & lit ni hpe wuhpung wuhpawng kata a/c rap ra ai hku garan gachyan na matu tang shawn da ai.
Aids, burdens & honours ni hpe ra kadawn ai lam, atsam marai & akyu ara ni hte maren garan jaw ra ai. Lit ni hpe garan gachyan ai hta n bung ai & chyeju jaw ai hta daw mi sha jaw ai gaw garan gachyan ai tara rap ra lam hte nhtan shai nga ai.
Galai shai ai tara rap ra lam (commutative justice)
Ga sadi langai hpe madung tawn nna, lahkawng (sh) dai hta jan ai lapran tara rap ra lam rai nga ai.
-langai hprai (bungli galaw ai wa a shabrai)
-langai hprai hte wuhpung langai (sara kaw nna class)
-hpung lahkawng (sut hpaga ga sadi)
Masha langai hprai (sh) tinang hkrai shinggyim wuhpawng ni a lapran myit hkrum lam yawng hte galai shai ai lam yawng hta npawt nhpang tara rap ra lam hpe tang shawn da ai tara rapra lam rai nga ai. Madung gaw ga shaka ni hpe madung tawn ai & dai majaw ga shaka tara rap ra lam ngu nna mung tsun ma ai.
-hpaga yumga galai shai ai lam
-Manu jahpu hpe tara shang masat ai
-Bungli shabrai sha jaw na
-Insurance ga sadi ni